LED verlichting: 14 misverstanden en veelgestelde vragen uitgelegd

LED verlichting is inmiddels de standaard geworden, maar er bestaan nog steeds veel misverstanden over LED lampen, LED strips en LED armaturen. Sommige ideeën stammen uit de beginperiode van LED, terwijl andere problemen vooral ontstaan door verkeerde combinaties van lampen, dimmers, drivers of armaturen.

In dit artikel leggen we veelvoorkomende mythes en misverstanden over LED verlichting uit. Daarbij kijken we niet alleen naar de theorie, maar ook naar situaties die in de praktijk regelmatig voorkomen.

1. LED geeft altijd koud en ongezellig licht

Dat was vroeger vaker het geval, maar moderne LED verlichting is verkrijgbaar in veel verschillende lichtkleuren. De kleurtemperatuur wordt aangegeven in Kelvin.

  • 1800K: zeer warm sfeerlicht
  • 2700K: vergelijkbaar met een traditionele gloeilamp
  • 3000K: warm wit licht
  • 4000K: neutraal wit licht
  • 6500K: daglicht wit

Voor woonruimtes wordt vaak 2700K gekozen. In werkplaatsen, magazijnen en kantoren is 4000K meestal praktischer. Een lamp kan dus kil overkomen, maar dat ligt meestal aan de gekozen lichtkleur en niet aan LED verlichting zelf.

2. LED verlichting wordt niet warm

LED verlichting wordt minder warm dan halogeen- of gloeilampen, maar volledig koel blijft LED niet. De LED-chip en vooral de elektronica in de lamp of driver kunnen warm worden.

Bij veel E27- en E14 LED lampen wordt warmte via de behuizing en fitting afgevoerd. Daardoor kan vooral de lampvoet of het schroefdraad behoorlijk warm aanvoelen wanneer de lamp langere tijd heeft gebrand.

Goede koeling is belangrijk voor de levensduur. Bij goedkope LED lampen of slecht geventileerde armaturen kan warmte minder goed worden afgevoerd, waardoor de lamp sneller defect kan raken.

3. LED lampen gaan altijd 15 tot 20 jaar mee

De opgegeven levensduur van LED verlichting is afhankelijk van de omstandigheden. Een LED-chip kan lang meegaan, maar in de praktijk is vaak de elektronica de zwakkere schakel.

Factoren die invloed hebben op de levensduur zijn onder andere:

  • de kwaliteit van de driver of voeding
  • de omgevingstemperatuur
  • ventilatie rondom de lamp
  • het aantal branduren per dag
  • hoe vaak de lamp wordt geschakeld

Een LED lamp in een gesloten armatuur zonder voldoende ventilatie kan bijvoorbeeld sneller slijten dan dezelfde lamp in een open armatuur.

4. Meer watt betekent meer licht

Bij LED verlichting is wattage niet de beste manier om de hoeveelheid licht te beoordelen. Watt geeft het energieverbruik aan, terwijl lumen aangeeft hoeveel licht een lamp geeft.

Een moderne LED lamp van 5 watt kan soms evenveel licht geven als een oude halogeenlamp van 35 watt. Kijk daarom vooral naar het aantal lumen, de lichtkleur, de stralingshoek en eventueel de CRI-waarde.

5. Alle LED lampen zijn dimbaar

Niet alle LED lampen zijn dimbaar. Een niet-dimbare LED lamp aansluiten op een dimmer kan zorgen voor knipperen, brommen, slecht dimbereik of defecten.

Controleer daarom altijd of een LED lamp dimbaar is voordat deze op een dimmer wordt aangesloten.

6. Elke dimmer werkt met LED

Dit is één van de meest voorkomende oorzaken van problemen met LED verlichting. Oudere dimmers zijn vaak ontworpen voor gloeilampen of halogeenlampen. LED verlichting gebruikt veel minder vermogen, waardoor zo’n dimmer niet altijd goed werkt.

Mogelijke klachten zijn:

  • de lamp flikkert
  • de lamp blijft zwak branden
  • de lamp dimt niet ver genoeg terug
  • de lamp bromt
  • de lamp schakelt niet goed uit

Gebruik bij dimbare LED verlichting daarom een geschikte LED dimmer en controleer het minimale en maximale aangesloten vermogen van de dimmer.

7. Een LED TL-buis werkt in elke armatuur

Dat is niet altijd zo. Er bestaan verschillende soorten LED TL-buizen. Sommige werken direct op netspanning, andere zijn geschikt voor een conventioneel voorschakelapparaat, en weer andere zijn geschikt voor HF-armaturen of universeel toepasbaar.

Bij sommige LED TL-buizen moet het armatuur worden aangepast. Een verkeerde combinatie kan ervoor zorgen dat de buis niet werkt, gaat knipperen of zelfs schade veroorzaakt.

8. Goedkope LED is hetzelfde als kwaliteit LED

Aan de buitenkant lijken LED lampen soms sterk op elkaar, maar technisch kunnen er grote verschillen zijn.

Verschillen zitten onder andere in:

  • de kwaliteit van de driver
  • de koeling
  • de kleurweergave
  • de mate van flikkering
  • de levensduur
  • de kleurconsistentie tussen lampen

Een goedkopere LED lamp kan prima zijn voor eenvoudige toepassingen, maar bij professioneel gebruik, langdurig dagelijks gebruik of plekken waar kleurweergave belangrijk is, loont het om beter naar de specificaties te kijken.

9. LED verlichting knippert niet

LED verlichting kan juist wel knipperen. Soms is dit zichtbaar, maar soms gebeurt het zo snel dat het niet direct opvalt. Toch kan het invloed hebben op comfort, vermoeidheid of video-opnames.

Knipperen wordt vaak veroorzaakt door een goedkope driver, een verkeerde dimmer, een ongeschikte voeding of restspanning in de installatie.

10. CRI maakt nauwelijks verschil

CRI staat voor kleurweergave-index. Deze waarde geeft aan hoe natuurgetrouw kleuren worden weergegeven onder een lichtbron.

Bij een lage CRI kunnen kleuren valer of onnatuurlijker lijken. Een hogere CRI is vooral belangrijk bij winkels, keukens, horeca, fotografie, make-up, werkplekken en situaties waar kleurbeoordeling belangrijk is.

Een CRI van 80 is voor veel algemene toepassingen voldoende. Een CRI van 90 of hoger geeft doorgaans een mooiere en natuurlijkere kleurweergave.

11. Meer lumen is altijd beter

Meer licht is niet automatisch beter. Te veel licht kan oncomfortabel zijn of verblinding veroorzaken. Ook de plaatsing van de lamp, de stralingshoek en de verdeling van het licht zijn belangrijk.

Een spot met een smalle bundel kan plaatselijk fel zijn, terwijl een lamp met een brede bundel hetzelfde aantal lumen veel gelijkmatiger verspreidt.

12. LED verlichting trekt geen insecten aan

LED verlichting trekt meestal minder insecten aan dan sommige traditionele lichtbronnen, maar het hangt af van de lichtkleur en het spectrum. Koeler wit licht trekt doorgaans meer insecten aan dan warm wit licht.

Voor buitengebruik wordt daarom vaak warm wit licht gekozen wanneer insecten zo min mogelijk aangetrokken moeten worden.

13. LED lampen bevatten geen schadelijke stoffen

LED lampen bevatten geen kwik zoals TL-buizen en spaarlampen. Wel bevatten LED lampen elektronische onderdelen. Daarom horen ze niet bij het gewone restafval, maar moeten ze worden ingeleverd als elektronisch afval.

14. Een LED lamp vervangen is altijd eenvoudig

Bij veel LED lampen is vervangen eenvoudig, bijvoorbeeld bij E27, E14 of GU10 lampen. Maar bij geïntegreerde LED armaturen ligt dat anders. Daar is de LED-module soms vast onderdeel van het armatuur.

Sommige armaturen hebben een vervangbare driver of voeding, terwijl bij andere modellen het complete armatuur vervangen moet worden. Controleer daarom vooraf goed of onderdelen vervangbaar zijn.

15. Er bestaan meer lampfittingen dan alleen E14 en E27

Veel mensen kennen alleen de twee bekendste schroeffittingen:

  • E14: kleine fitting
  • E27: grote fitting

Maar er bestaan veel meer soorten lampfittingen. Vooral bij spots, designverlichting, meubelverlichting, spiegelverlichting en TL-verlichting worden andere aansluitingen gebruikt.

Bij het vervangen van een lamp is het daarom belangrijk om niet alleen naar de vorm van de lamp te kijken, maar ook naar de fitting, afmetingen en spanning van de lamp.

Veelvoorkomende andere lampfittingen zijn:

  • GU10: veel gebruikt bij 230V LED spots in plafonds, inbouwspots en railverlichting.
  • G9: compacte steeklamp die vaak voorkomt in decoratieve armaturen, wandlampen en kroonluchters.
  • G4: kleine 12V steeklamp voor meubelverlichting, campers, boten en compacte armaturen.
  • GX53: platte lamp die vaak wordt gebruikt in meubels, keukens, kasten en lage plafonds.
  • G13: fitting voor T8 TL-buizen.
  • G5: fitting voor T5 TL-buizen.
  • R7s: staaflamp die vaak voorkomt in bouwlampen, uplighters, schijnwerpers en designarmaturen.
  • S14s: lijnlamp met een aansluiting aan beide uiteinden van de lamp. Deze fitting wordt vaak gebruikt bij spiegelverlichting en decoratieve wandarmaturen.
  • S14d: lijnlamp met een aansluiting in het midden van de lamp. De naam “double contact” verwijst naar de twee elektrische contactpunten binnen één centrale fitting.

Sommige lampen lijken qua vorm op elkaar, maar hebben een volledig andere fitting. Controleer daarom bij vervanging altijd goed welke fitting in het armatuur aanwezig is.

Veelvoorkomende problemen met LED verlichting

LED lamp knippert

Dit kan komen door een verkeerde dimmer, een ongeschikte driver, een slechte voeding, restspanning of een incompatibele combinatie van lamp en armatuur.

LED lamp blijft zwak branden

Dit wordt vaak veroorzaakt door lekstroom, een verlichte schakelaar, een bewegingssensor, een dimmer of restspanning in de installatie.

LED lamp gaat snel defect

Controleer dan onder andere de ventilatie, omgevingstemperatuur, vochtbelasting, kwaliteit van de driver en of de lamp geschikt is voor het armatuur waarin deze wordt gebruikt.

Conclusie

LED verlichting is energiezuinig, veelzijdig en in veel situaties een goede keuze. Toch is het belangrijk om niet alleen naar wattage of prijs te kijken. Lichtkleur, lumen, dimbaarheid, CRI, koeling, driverkwaliteit en compatibiliteit met armaturen of dimmers spelen allemaal een rol.

Door goed naar deze eigenschappen te kijken, voorkom je veelvoorkomende problemen zoals knipperen, slecht dimmen, te koud licht of een kortere levensduur.